Ciekawostki o zespole Kult prowadzą od studenckich klubów początku lat 80. przez cenzurę PRL i zagraniczne trasy aż po diamentowy sukces koncertu akustycznego. Formacja założona w Warszawie przez Kazika Staszewskiego i Piotra Wieteskę szybko wypracowała język, którego nie da się sprowadzić wyłącznie do rocka, punku czy nowej fali, rapowo.pl podaje.
Poniższe 15 faktów pokazuje momenty, w których przypadek, problemy organizacyjne albo decyzje artystyczne realnie zmieniały bieg kariery grupy. Szerszy kontekst chronologiczny opisuje historia zespołu Kult, a korzenie stylistyczne warto zestawić z materiałem o tym, czym jest punk rock.
Kult w skrócie
| Rok | Wydarzenie | Dlaczego ma znaczenie |
|---|---|---|
| 1982 | pierwszy występ w klubie Remont | start scenicznej historii zespołu |
| 1984 | kradzież pożyczonego basu | pośrednio doprowadziła do ważnego nagrania studyjnego |
| 1993 | premiera „Taty Kazika” | największy sprzedażowy sukces w historii grupy |
| 1998 | początek Pomarańczowej Trasy | koncertowa tradycja stała się własną marką Kultu |
| 2010 | „MTV Unplugged” | jedna z najpopularniejszych płyt koncertowych zespołu |
Historia Kultu jest pełna sytuacji, w których wydarzenie pozornie poboczne uruchamiało serię decyzji ważniejszych niż planowana promocja czy strategia wydawnicza.
15 ciekawostek o zespole Kult
1. Kult wyrósł z wcześniejszej punkowej grupy Poland
Kult powstał w lutym 1982 roku w Warszawie. Kazik Staszewski i Piotr Wieteska grali wcześniej razem w zespole Poland, zaliczanym do pionierskich polskich formacji punkowych. Pierwszy skład uzupełnili Tadeusz Bagan na gitarze i Dariusz Gierszewski na perkusji.
2. Pierwszy koncert odbył się 7 lipca 1982 roku
Pierwszy koncert Kultu odbył się w warszawskim klubie Remont. Już po tym występie zaczęły się zmiany personalne: Gierszewskiego zastąpił Norbert Kozakiewicz, a do składu dołączył Alek Januszewski. W kolejnych miesiącach rotacja była tak duża, że bardzo szybko pojawili się Piotr Morawiec i Janusz Grudziński.
3. Na początku zespół prawie na każdy koncert szykował nowy repertuar
W pierwszych latach Kult nie koncertował jeszcze tak intensywnie jak później. Zamiast powtarzać stale ten sam zestaw, muzycy często przygotowywali na kolejne występy nowe utwory. Część tych kompozycji trafiła na płyty dopiero po latach, a niektóre nigdy nie doczekały się oficjalnej publikacji.
„W pierwszych latach Kult nie grał wielu koncertów, a niemal na każdy z nich przygotowywał nowy repertuar” (Leszek Gnoiński, autor oficjalnej historii zespołu).
4. Ważny konkurs wygrali jako trio
W 1983 roku skład skurczył się do trzech osób: Staszewskiego, Wieteski i Grudzińskiego. Właśnie jako trio Kult zwyciężył podczas Festiwalu Nowej Fali w toruńskim klubie Od Nowa. Dla młodej grupy był to jeden z pierwszych wyraźnych sygnałów, że jej repertuar działa także poza warszawskim środowiskiem.
5. Kradzież basu pomogła uruchomić pierwsze ważne nagranie
W 1984 roku Piotrowi Wietesce skradziono pożyczoną gitarę basową podczas pobytu w Toruniu. Zespół musiał zdobyć pieniądze na spłatę instrumentu, dlatego przyjął propozycję nagrania utworu na składankę „Jeszcze młodsza generacja”. Tonpress wybrał „Piosenkę młodych wioślarzy”, która później stała się pierwszym szerzej notowanym przebojem grupy.
6. „Do Ani” ma bardzo konkretną historię
Jedna z najbardziej znanych piosenek Kultu nie powstała jako abstrakcyjna ballada. „Do Ani” odnosiła się do podróży Kazika Staszewskiego do Torunia, gdzie mieszkała jego ukochana Anna, późniejsza żona wokalisty. Utwór wydano na singlu w 1986 roku i dotarł na szczyt ważnych radiowych list przebojów.
Wczesny Kult potrafił zestawiać społeczną obserwację z bardzo prywatnym punktem wyjścia, nie zmieniając przy tym charakteru całego repertuaru.
7. Cenzura mocno zmieniła debiutancki album
Materiał na pierwszą płytę został nagrany w 1986 roku, ale album „Kult” ukazał się dopiero w 1987. Zestaw utworów nie odpowiadał w pełni pierwotnym planom zespołu, ponieważ wiele zgłoszonych tekstów odrzuciła cenzura. Na płycie znalazły się jednak m.in. „Krew Boga”, „Konsument” i „1932 – Berlin”.
8. W 1988 roku Kult naprawdę został rozwiązany
Po nagraniu „Spokojnie” Kazik Staszewski zdecydował o zakończeniu działalności zespołu. Powodem była m.in. jego sytuacja materialna i kryzys gospodarczy w PRL, a wokalista wyjechał do Anglii w celach zarobkowych. Pobyt trwał około trzech miesięcy, po czym Staszewski wrócił i reaktywował Kult.
9. Jedna z najbardziej egzotycznych tras prowadziła do Brazylii
Po kolejnych roszadach personalnych zespół wyjechał do Brazylii i zagrał tam sześć koncertów. Dla polskiej grupy rockowej przełomu lat 80. i 90. była to nietypowa destynacja, szczególnie na tle ówczesnych ograniczeń organizacyjnych i finansowych. Echo tego wyjazdu pojawiło się również w repertuarze z okresu albumu „45-89”.
10. „45-89” wykorzystywało autentyczne głosy z epoki PRL
Tytułowy utwór z płyty „45-89” został zbudowany z użyciem sampli przemówień i pieśni masowych z okresu Polski Ludowej. Teledysk Yacha Paszkiewicza zdobył Grand Prix Yach Film Festival, a po latach został wyróżniony jako teledysk dekady. To jeden z przykładów, jak albumy Kultu łączyły rockową formę z dokumentalnym materiałem politycznym.
11. „Tata Kazika” był oparty na piosenkach ojca Kazika
Album z 1993 roku przyniósł nowe wersje utworów Stanisława Staszewskiego, ojca Kazika, warszawskiego barda zmarłego w 1973 roku. Oficjalna historia zespołu podaje sprzedaż około 600 tysięcy egzemplarzy, co czyni „Tatę Kazika” najpopularniejszą płytą w dorobku Kultu. Po premierze grupa zagrała też w klubie Akwarium akustyczne wersje tych piosenek, a przez długi czas był to jedyny taki koncert w jej historii.
12. Koncert promujący „Muj wydafca” trwał 4 godziny i 40 minut
16 października 1994 roku Kult zagrał w warszawskiej Stodole koncert o długości rzadko spotykanej nawet w świecie rocka. Najpierw muzycy wykonali komplet materiału z nowej płyty, a po przerwie przeszli do starszych utworów. Całość trwała cztery godziny i czterdzieści minut, a podobny model wracał później przy kolejnych dużych premierach.
13. Kult sięgał po zaskakujące covery
Na „Muj wydafca” znalazły się interpretacje „Passenger” Iggy’ego Popa i „Gyöngyhajú Lány” Omegi. Z kolei „Salon Recreativo” przyniósł cover „With a Little Help From My Friends” Beatlesów, zaśpiewany nie przez Kazika, lecz przez perkusistę Tomasza Goehsa. W koncertowym archiwum grupy pojawiały się również „Lady In Black” Uriah Heep i „Zegarmistrz światła” Tadeusza Woźniaka.
14. Pomarańczowa Trasa zaczęła się w 1998 roku
Po premierze „Ostatecznego krachu systemu korporacji” zespół ruszył jesienią 1998 roku w trasę, która stała się regularnym punktem kalendarza. Nazwa wzięła się od pomarańczowej kolorystyki plakatów i gadżetów. Z czasem koncerty Kultu w ramach tej trasy zaczęły funkcjonować jako osobna, rozpoznawalna tradycja.
„Pomarańczowa Trasa działa jak coroczny rytuał, a nie zwykła seria koncertów promujących płytę” (redakcja rapowo.pl).
15. Akustyczny Kult osiągnął diamentowy poziom
22 września 2010 roku zespół nagrał koncert dla polskiej edycji MTV Unplugged w warszawskim Och-Teatrze. Wydawnictwo sprzedało się w kolejnych miesiącach w nakładzie przekraczającym 200 tysięcy egzemplarzy i uzyskało status diamentowej płyty. W repertuarze znalazły się zarówno starsze kompozycje, jak i „Zegarmistrz światła”, a gościnnie pojawili się m.in. Krzysztof „Dr Yry” Radzimski, Tomasz Kłaptocz i Mirosław „Zacier” Jędras.
Dlaczego Kult ma kultowy status
Historia zespołu Kult nie opiera się na jednym wielkim albumie ani krótkim okresie największej popularności. Grupa przechodziła przez zmiany składu, realia cenzury, transformację rynku fonograficznego i kolejne generacje publiczności, a mimo to zachowała rozpoznawalny sposób łączenia gitar, klawiszy, sekcji dętej i tekstów komentujących rzeczywistość.
Na ten status składają się przede wszystkim:
- repertuar rozciągający się od punkowej surowości po reggae, psychodelię i rozbudowane aranżacje;
- utwory reagujące na politykę, społeczeństwo, religię i codzienność bez podporządkowania jednej ideologicznej formule;
- silna kultura koncertowa, w której ważne są długie sety, powracające trasy i stała relacja z publicznością;
- katalog nagrań obejmujący zarówno autorskie płyty, jak i reinterpretacje twórczości Stanisława Staszewskiego.
Kult nie jest zespołem metalowym, ale jego bezpośredniość, cięższe momenty i koncertowa intensywność od dawna trafiają także do odbiorców mocniejszego grania. W szerszej panoramie polskiego rocka grupa pozostaje jednym z niewielu wykonawców, których najważniejsze etapy kariery obejmują kilka zupełnie różnych realiów społecznych i fonograficznych.
Najciekawsze w tych 15 faktach jest to, że legenda Kultu rosła nie tylko dzięki przebojom, lecz także dzięki konsekwencji w koncertowaniu i zdolności do zamieniania przypadkowych zdarzeń w część własnej historii.
Przeczytaj także
- Republika – 15 ciekawostek o zespole
- TSA – historia kultowego zespołu i jego dziedzictwo
- Maanam – historia zespołu, skład i największe sukcesy