Ukraina kontynuuje wzmacnianie swoich Sił Powietrznych, rozszerzając międzynarodową współpracę w dziedzinie obrony. W Sztokholmie 22 października prezydent Wołodymyr Zełenski i premier Szwecji Ulf Kristersson podpisali historyczną umowę dotyczącą dostawy od 120 do 150 myśliwców Saab JAS 39 Gripen E. To największy kontrakt obronny we współczesnej historii Szwecji, zaplanowany na 10–15 lat. Produkcja samolotów już się rozpoczęła, ale pierwsze dostawy spodziewane są za około trzy lata. O tym informuje rapowo.pl, powołując się na io.com.ua.
Prezydent Zełenski podkreślił: „Otwieramy nowy, bardzo znaczący rozdział w relacjach między Ukrainą a Szwecją. Gripen to świetne samoloty, potężne platformy lotnicze, które pozwalają realizować szeroki zakres zadań”.
Premier Kristersson zaznaczył, że dostawy będą realizowane stopniowo, a kontrakt jest ukierunkowany na długofalową współpracę. Dlatego umowa ta uznawana jest za strategiczną, a nie krótkoterminową inicjatywę.
Jak rozwijała się współpraca między Ukrainą a Szwecją
Pomysł pozyskania szwedzkich Gripenów pojawił się już w 2023 roku, kiedy Ukraina po raz pierwszy zwróciła się do Sztokholmu z prośbą o przekazanie 16–18 myśliwców. W tym samym czasie ukraińscy piloci rozpoczęli szkolenia na symulatorach i prawdziwych samolotach w Szwecji. Początkowo rząd szwedzki nie planował przekazywać swoich maszyn, ponieważ były potrzebne do obrony narodowej.
Sytuacja zmieniła się po przystąpieniu Szwecji do NATO. Już w 2024 roku, po kilku rundach negocjacji, rząd w Sztokholmie zgodził się na stworzenie dużego programu przekazania zmodernizowanych Gripenów Ukrainie. „To kwestia nie tylko technologii, ale także partnerstwa politycznego” — podkreślił przedstawiciel szwedzkiego Ministerstwa Obrony.
Pierwsze samoloty, według wstępnych szacunków, mogą trafić na Ukrainę w 2028 roku. Do tego czasu trwa przygotowanie infrastruktury technicznej oraz szkolenie personelu.
Specyfikacja techniczna myśliwca JAS 39 Gripen
Myśliwiec Saab JAS 39 Gripen to wielozadaniowy samolot bojowy czwartej generacji, opracowany przez firmę Saab pod koniec lat 80. Wszedł do służby w 1996 roku, a najnowsza wersja Gripen E oferuje znacznie większe możliwości bojowe.
Podstawowe parametry Gripen E
- Długość: około 14 metrów
- Maksymalna prędkość: do 2400 km/h
- Zasięg bez tankowania: do 1500 km
- Udźwig bojowy: do 6,5 tony
- Załoga: 1 pilot
Gripen E został zaprojektowany tak, by mógł startować nawet z krótkich pasów startowych lub zwykłych dróg. Do jego obsługi potrzeba zaledwie sześciu techników, a pełna konserwacja trwa nie dłużej niż 20 minut, co czyni go niezwykle praktycznym w warunkach bojowych.
Uzbrojenie i systemy
Myśliwiec może przenosić szeroki zakres uzbrojenia — od rakiet powietrze–powietrze i powietrze–ziemia po pociski manewrujące dalekiego zasięgu. Gripen E jest również wyposażony w systemy sztucznej inteligencji, które pomagają pilotowi podejmować decyzje w czasie rzeczywistym.
Saab i rola Szwecji w wzmocnieniu ukraińskiego lotnictwa
Firma Saab jest jednym z najbardziej znanych europejskich producentów technologii lotniczej. Nie tylko produkuje samoloty, ale także aktywnie uczestniczy w tworzeniu systemów nawigacyjnych, dronów i systemów obronnych.
Co mówią w Saab
Przedstawiciele firmy stwierdzili: „Gripen E to nowa generacja systemów lotniczych, stworzona do elastycznej współpracy z każdym sojusznikiem. Jesteśmy dumni, że Szwecja pomaga Ukrainie wzmocnić obronę”.
Wiadomo, że Saab planuje przekazać Ukrainie część komponentów oraz zapewnić wsparcie techniczne do obsługi samolotów bezpośrednio na ukraińskich bazach.
Ile kosztuje Gripen i kto jeszcze go używa
JAS 39 Gripen to jeden z najbardziej przystępnych cenowo myśliwców w swojej klasie. Jego cena zależy od konfiguracji i wynosi od 30 do 60 milionów dolarów. Dla porównania, amerykański F-16 kosztuje około 80 milionów, a francuski Rafale ponad 100 milionów dolarów.
Kraje, które używają Gripena
- Szwecja
- Czechy
- Węgry
- Polska
- Słowacja
- Malezja
- Tajlandia
- Brazylia
Gripen jest uważany za jedną z najlepszych alternatyw dla amerykańskich i francuskich myśliwców, zwłaszcza dla krajów poszukujących efektywnego i ekonomicznego sposobu modernizacji lotnictwa.
Szkolenie ukraińskich pilotów
Ukraina rozpoczęła szkolenie pilotów Gripenów już w 2023 roku. Obecnie szkolenie trwa w Szwecji, gdzie ukraińscy lotnicy wojskowi odbywają kursy teoretyczne i praktyczne.
„Gripen to kwestia manewrowości, kosztu i łatwości użycia. Wiemy, z kim walczymy, i Gripen jest do tego jednym z najlepszych na świecie” — powiedział Wołodymyr Zełenski.
Zalety programu szkoleniowego
- Wykorzystanie prawdziwych samolotów podczas szkolenia
- Zapoznanie z nowoczesnymi systemami sterowania
- Łatwiejsza adaptacja do standardów NATO
- Wspólne szkolenia z instruktorami ze Szwecji
Znaczenie umowy dla Ukrainy
Pozyskanie myśliwców Gripen stanie się jednym z kluczowych etapów modernizacji ukraińskich Sił Powietrznych. Kontrakt ten zapewni nie tylko unowocześnienie lotnictwa, ale również wzmocnienie strategicznego partnerstwa między Kijowem a Sztokholmem.
Szwecja postrzega umowę nie tylko jako kontrakt obronny, ale także jako symbol wsparcia dla Ukrainy w czasie wojny. Z tego powodu produkcja samolotów została już włączona do krajowego programu obronnego Szwecji.
„To nowa generacja myśliwców, która dopiero zaczyna produkcję seryjną” — powiedział premier Kristersson.
Przeczytaj także: Izrael zaprezentował rakietę LAHAT ALPHA o zasięgu ponad 20 km.