SBB powstało w styczniu 1971 roku na Śląsku jako Silesian Blues Band, a później zaczęło rozwijać skrót jako Szukaj, Burz, Buduj. Trzon grupy stworzyli Józef Skrzek, Apostolis Anthimos i Jerzy Piotrowski. To właśnie ten układ, zbudowany na basie, instrumentach klawiszowych, gitarze i perkusji, stał się jednym z najmocniejszych punktów polskiego rocka progresywnego lat 70, rapowo.pl podaje.
Historia SBB nie kończy się na jednym rozpadzie, bo zespół wielokrotnie wracał w różnych konfiguracjach. Najważniejsza cezura to listopad 1980 roku, gdy formacja zawiesiła działalność po dekadzie intensywnego grania, nagrywania i tras. Potem przyszły reaktywacje, krótsze składy koncertowe, perkusyjne zmiany i powrót Jerzego Piotrowskiego w 2014 roku. Dla redakcji rapowo.pl to ciekawy przypadek także poza rockiem: SBB działało jak laboratorium brzmienia, podobnie jak później producenci hip-hopowi traktowali studio jako miejsce budowania własnego języka. Przeczytaj także: co to jest rap i jak zmienił język muzyki.
Największa siła SBB polegała na tym, że grupa nie brzmiała jak zespół „z epoki”, tylko jak skład nieustannie testujący granice własnego formatu.
Pełny skład SBB i najważniejsze okresy działalności
Poniższe zestawienie porządkuje SBB skład według publicznie opisywanych okresów działalności. Przy muzykach gościnnych i koncertowych trzeba zachować rozróżnienie: nie każdy artysta wymieniany przy historii SBB był stałym członkiem rdzenia, ale wielu miało realny wpływ na koncerty, nagrania albo późniejsze odsłony zespołu.
| Muzyk | Instrumenty / rola | Najczęściej podawany okres w SBB | Znaczenie dla zespołu |
|---|---|---|---|
| Józef Skrzek | wokal, bas, instrumenty klawiszowe, syntezatory | od 1971 | lider, kompozytor, główny architekt brzmienia |
| Apostolis Anthimos | gitara, perkusja, instrumenty dodatkowe | od 1971 | gitarowy język SBB, improwizacja, jazz-rockowa energia |
| Jerzy Piotrowski | perkusja | 1971–1980, reaktywacje lat 90., od 2014 | klasyczny puls zespołu, perkusyjna tożsamość SBB |
| Sławomir Piwowar | gitara, instrumenty klawiszowe | 1979–1980 | poszerzenie składu w końcówce pierwszego okresu |
| Mirosław Muzykant | perkusja | 1998–1999 | perkusista reaktywacji jubileuszowej |
| Paul Wertico | perkusja | 2000–2007 | międzynarodowy etap SBB, jazz-fusion i doświadczenie Pat Metheny Group |
| Gábor Németh | perkusja | 2007–2011 | mocniejszy, rockowo-fusionowy etap późnych nagrań |
| Ireneusz Głyk | perkusja | składy koncertowe i studyjne po 2000 roku | jeden z polskich perkusistów zapraszanych do późnych odsłon |
| Krzysztof Dziedzic | perkusja | współprace koncertowe / studyjne | perkusista pojawiający się w kręgu późnego SBB |
| Michał Urbaniak | skrzypce | współpraca specjalna | poszerzenie języka grupy o jazzową narrację |
| Janusz Hryniewicz | wokal | 1993–1994, skład koncertowy | głos w okresie reaktywacji bez Anthimosa |
| Andrzej Rusek | bas | 1993–1994, skład koncertowy | wsparcie basowe przy koncertach reaktywowanego SBB |
Lista pokazuje, że członkowie SBB dzielą się na dwie grupy. Pierwsza to klasyczne trio, bez którego nie da się opowiedzieć o tożsamości zespołu. Druga to muzycy, którzy wchodzili do składu w momentach powrotów, jubileuszy, nagrań specjalnych albo zmian perkusyjnych.
„SBB nie było zespołem od prostego refrenu. To była pracownia długiej formy, w której bas, Moog, gitara i perkusja prowadziły równoległą rozmowę” — komentarz redakcji rapowo.pl.
Profile najważniejszych członków SBB
Józef Skrzek
Józef Skrzek urodził się w 1948 roku i przed SBB grał między innymi w Breakout. W 1971 roku założył Silesian Blues Band, który po okresie współpracy z Czesławem Niemenem wrócił do samodzielnej działalności jako SBB. W zespole odpowiadał za wokal, gitarę basową, instrumenty klawiszowe, syntezatory i znaczną część kompozycyjnego ciężaru.
Po zawieszeniu działalności SBB Skrzek nie zniknął z muzyki. Rozwijał solowe projekty elektroniczne, organowe i fortepianowe, pisał muzykę ilustracyjną, współpracował z artystami jazzowymi i rockowymi. Jego późniejsza twórczość pokazuje, że rozpad SBB nie przerwał głównego nurtu jego pracy, tylko rozbił go na kilka równoległych ścieżek.
Apostolis Anthimos
Apostolis Anthimos, często nazywany Lakisem, urodził się w 1954 roku w Katowicach w rodzinie greckich imigrantów. Do SBB wniósł gitarę, która nie pełniła wyłącznie funkcji solowej. Jego gra tworzyła napięcie między bluesem, jazzem, rockiem psychodelicznym i cięższą improwizacją.
Po pierwszym zawieszeniu zespołu Anthimos pracował w Polsce i Grecji, działał jako muzyk sesyjny, współpracował z Tomaszem Stańką, Krzakiem, Osjanem i innymi artystami. W 1994 roku nagrał debiutancki album solowy w Nowym Jorku, a później prowadził własne składy instrumentalne. To ważne, bo jego kariera po SBB nie była dodatkiem do legendy grupy, lecz osobnym rozdziałem na styku jazzu i rocka.
Jerzy Piotrowski
Jerzy Piotrowski był perkusistą klasycznego składu i jednym z muzyków, którzy najmocniej definiowali koncertową dynamikę SBB. W jego grze słychać było połączenie rockowej siły z jazzową ruchliwością. Dzięki temu długie formy zespołu nie rozpadały się na popisy, tylko zachowywały puls.
Po zawieszeniu SBB w 1980 roku Piotrowski współpracował z wieloma wykonawcami, między innymi z Kombi i Dżemem, prowadził warsztaty perkusyjne i napisał podręcznik „Szkoła na perkusję”. W latach 90. związał życie ze Stanami Zjednoczonymi, ale później wrócił do koncertów z SBB. Od 2014 roku ponownie pojawiał się w klasycznym składzie, co dla fanów miało rangę nie tylko nostalgii, lecz także odzyskania oryginalnego brzmienia.
Sławomir Piwowar
Sławomir Piwowar dołączył do SBB pod koniec lat 70., gdy zespół na krótko poszerzył trio do kwartetu. Był wcześniej związany z formacjami Paradox i Niemen Aerolit, dlatego nie wchodził do SBB jako anonimowy gitarzysta. Jego obecność dawała grupie dodatkową warstwę harmoniczną i koncertową przestrzeń dla dwóch gitarowych planów.
Po odejściu z orbity SBB Piwowar pozostał muzykiem kojarzonym z ambitniejszym nurtem polskiego rocka i fusion. W historii zespołu zajmuje miejsce krótkie, ale wyraziste. To przykład członka, który nie zmienił DNA grupy, lecz dopisał ważny akapit do końcówki pierwszego okresu.
Mirosław Muzykant
Mirosław Muzykant pojawił się w SBB podczas reaktywacji z końca lat 90. Zajął miejsce przy perkusji w momencie, gdy zespół wracał po latach przerwy i musiał pogodzić pamięć fanów z nową energią sceniczną. Jego obecność wiąże się przede wszystkim z koncertami jubileuszowymi oraz nagraniami live z tego okresu.
Po epizodzie w SBB Muzykant kontynuował własne projekty, w tym działania edukacyjne i większe przedsięwzięcia zespołowe. Nie był perkusistą klasycznej dekady SBB, ale jego udział pomógł przenieść nazwę zespołu przez trudny moment powrotu. W historii grupy to rola pomostu, a nie zastępstwa jeden do jednego.
Paul Wertico
Paul Wertico wszedł do SBB jako muzyk o mocnym międzynarodowym dorobku. Wcześniej zdobył rozpoznawalność w Pat Metheny Group, a do polskiej formacji wniósł precyzję fusion, szeroki język rytmiczny i doświadczenie scen światowych. Grał z SBB w latach 2000–2007, czyli w czasie, gdy grupa znów nagrywała i koncertowała regularniej.
Po rozstaniu z SBB Wertico rozwijał własne projekty, działalność edukacyjną i współprace jazzowe. Ten etap pokazuje, że SBB po rozpadzie nie było tylko rekonstrukcją przeszłości. Zespół potrafił otworzyć się na muzyka spoza polskiego kręgu, zachowując rozpoznawalną tożsamość.
Gábor Németh
Gábor Németh zastąpił Paula Wertico w 2007 roku. Był znany z węgierskiej sceny rockowej, między innymi z kręgu Locomotiv GT i Skorpió, więc do SBB przyszedł z doświadczeniem pokrewnym estetycznie. Z nim zespół nagrał materiały z późnego okresu, w których progresywny fundament mieszał się z bardziej zwartą rockową formą.
Jego gra była inna niż Piotrowskiego i Wertico. Mniej chodziło o przywołanie oryginalnego tria, bardziej o utrzymanie koncertowego ciężaru. To jedna z tych zmian personalnych, które pokazują, że historia SBB nie jest prostą linią od składu do rozpadu, ale serią odbudów.
Zmiany w składzie przez lata
Pierwszy okres SBB obejmuje lata 1971–1980. Najpierw grupa funkcjonowała jako Silesian Blues Band i współpracowała z Czesławem Niemenem jako Grupa Niemen. Potem wróciła do własnej nazwy, już z rozwinięciem Szukaj, Burz, Buduj. Właśnie wtedy powstały albumy, które utrwaliły pozycję zespołu: „Nowy horyzont”, „Pamięć”, „Ze słowem biegnę do ciebie”, „Welcome” i „Memento z banalnym tryptykiem”.
Zmiany personalne nie były częste, bo rdzeń tria długo pozostawał nienaruszony. Gdy w 1979 roku pojawił się Sławomir Piwowar, SBB na moment poszerzyło brzmienie o dodatkową gitarę i instrumenty klawiszowe. Po zawieszeniu działalności w 1980 roku każdy z muzyków poszedł własną drogą, a nazwa zespołu wracała dopiero przy wybranych okazjach.
Najważniejsze etapy zmian można uporządkować tak:
- 1971–1973: okres Silesian Blues Band i współpracy z Czesławem Niemenem.
- 1974–1980: samodzielna eksplozja SBB jako czołowego zespołu progresywnego.
- 1979–1980: krótkie poszerzenie składu o Sławomira Piwowara.
- 1991–1994: pierwsze reaktywacje i koncerty po latach przerwy.
- 1998–1999: powrót z Mirosławem Muzykantem za perkusją.
- 2000–2007: etap Paula Wertico i mocniejsze otwarcie na jazz-fusion.
- 2007–2011: okres Gábora Németha.
- Od 2014: powrót Jerzego Piotrowskiego i klasycznego układu Skrzek–Anthimos–Piotrowski.
Dla fanów najważniejsze nie było samo nazwisko przy perkusji, ale pytanie, czy zespół nadal potrafi budować napięcie bez skracania formy do radiowego schematu.
W tym sensie SBB można zestawić z innymi polskimi historiami muzycznymi, w których skład stawał się częścią mitu. Przeczytaj także: historię polskiego rapu od lat 90. do streamingu, bo tam również widać, jak mocno osobowości twórców wpływają na całe środowiska.
Najsłynniejsi członkowie SBB i ich kariery solowe
Najbardziej rozpoznawalna trójka SBB to Skrzek, Anthimos i Piotrowski. Ich znaczenie nie wynika tylko z długości stażu. Każdy odpowiadał za inny wymiar zespołu: Skrzek za kompozycję i dramaturgię, Anthimos za gitarową ekspresję, Piotrowski za nerw rytmiczny. Gdy któryś z tych elementów znikał, SBB nadal mogło funkcjonować, ale zmieniała się temperatura całości.
Skrzek po 1980 roku rozwinął działalność solową najpełniej. Jego koncerty organowe, muzyka elektroniczna i projekty z pogranicza sacrum, teatru oraz filmu pokazują, że lider SBB nie próbował żyć wyłącznie dawną legendą. Anthimos mocniej wszedł w jazz-rockowe projekty instrumentalne i pracę sesyjną. Piotrowski odnalazł się w różnych kontekstach rockowych, jazzowych i edukacyjnych, a jego powrót do SBB po latach stał się jednym z najważniejszych momentów późnej historii grupy.
„Klasyczny skład SBB działał jak trójkąt napięć: Skrzek budował przestrzeń, Anthimos przecinał ją gitarą, a Piotrowski pilnował, by improwizacja miała kręgosłup” — komentarz redakcyjny dla rapowo.pl.
W przypadku Paula Wertico kariera solowa i jazzowa była już rozwinięta przed wejściem do SBB. To odróżnia go od muzyków, którzy budowali rozpoznawalność głównie poprzez polski zespół. Wertico przyniósł do grupy autorytet z innego świata, ale nie zdominował jej charakteru. Właśnie dlatego jego okres jest pamiętany jako naturalne rozszerzenie, a nie próba napisania historii od nowa.
Dlaczego SBB pozostaje ważne także poza rockiem progresywnym
SBB najczęściej trafia do szuflady z napisem rock progresywny, ale takie oznaczenie jest zbyt ciasne. W muzyce zespołu spotykały się blues, jazz-rock, elektronika, hard rock, psychodelia i improwizacja. Długie formy nie były ozdobą, tylko sposobem myślenia. Utwór mógł rozwijać się powoli, zmieniać ciężar, nagle przyspieszać i wracać do tematu po kilku minutach intensywnego grania.
To dlatego SBB bywa interesujące także dla słuchaczy wychowanych na rapie, elektronice albo muzyce producenckiej. Grupa pokazywała, że polska muzyka może mieć własny język bez kopiowania zachodnich wzorców jeden do jednego. Ten sam mechanizm później pojawiał się w hip-hopie: lokalność, eksperyment, własny rytm i niezgoda na gotowy format. Przeczytaj także: najlepsze polskie utwory rockowe, gdzie podobne pytanie o trwałość piosenek wraca w szerszym kontekście.
Najważniejsze powody, dla których SBB nadal działa na wyobraźnię:
- klasyczne trio miało natychmiast rozpoznawalne brzmienie;
- zespół łączył rockową energię z jazzową swobodą;
- Skrzek wcześnie wprowadzał syntezatory jako pełnoprawny instrument narracyjny;
- koncerty często różniły się od nagrań studyjnych;
- kolejne reaktywacje nie wymazały pierwszego okresu, tylko dopisały do niego nowe warianty;
- losy muzyków po 1980 roku pokazują, że każdy z nich miał własną artystyczną drogę.
Co zostaje po historii SBB
SBB nie jest wyłącznie wspomnieniem lat 70. To zespół, którego skład stał się częścią polskiej historii muzycznej, a późniejsze powroty pokazały, że klasyczna formuła nadal ma sens sceniczny. Skrzek, Anthimos i Piotrowski po rozpadzie nie zatrzymali się w miejscu: każdy z nich rozwinął własny język, a gdy wracali do wspólnego grania, nie musieli udawać młodszej wersji siebie.
Najuczciwiej opisać SBB jako formację kilku żyć. Pierwsze było śląskie, progresywne i intensywne. Drugie składało się z rozpadów, powrotów, nowych perkusistów i prób odnalezienia aktualnego brzmienia. Trzecie trwa w pamięci słuchaczy, dla których nazwa Szukaj, Burz, Buduj nadal brzmi jak program artystyczny, a nie tylko rozwinięcie skrótu.