IRA powstała w 1987 roku w Radomiu z inicjatywy gitarzysty Kuby Płucisza. IRA — 15 ciekawostek o zespole prowadzi od znaczenia samej nazwy i festiwalowego startu przez najważniejsze płyty lat 90. aż po koncerty przed Aerosmith i Bon Jovi, kilkuletnią przerwę oraz drugą część kariery z Arturem Gadowskim na wokalu, rapowo.pl podaje.
To grupa, której dzieje dobrze pokazują przemiany polskiej sceny gitarowej. Obok starszej historii TSA i rozwoju ciężkiego rocka w Polsce IRA tworzyła własny model: mocne gitary łączyła z melodyjnymi refrenami i balladami, które mogły funkcjonować zarówno na rockowych koncertach, jak i w ogólnopolskim radiu.
W historii IRA najciekawsze są momenty, w których zespół świadomie zmieniał kierunek, zamiast przez kolejne dekady odtwarzać jeden sprawdzony schemat.
IRA — 15 ciekawostek o zespole
1. IRA oznacza po łacinie „gniew”
Nazwa nie powstała jako odniesienie do Irlandzkiej Armii Republikańskiej. Kuba Płucisz zaczerpnął słowo „ira” z łaciny, gdzie oznacza ono gniew. Chciał też krótkiej, trzyliterowej nazwy, którą publiczność może łatwo skandować, a jednym z punktów odniesienia było dla niego TSA. To drobny szczegół, który łączy historię zespołu IRA z wcześniejszą generacją polskiego ciężkiego grania.
2. Wszystko zaczęło się w Radomiu
Zespół powstał w 1987 roku, a jego założycielem był gitarzysta Kuba Płucisz. Radom pozostał ważnym miejscem także później, między innymi przy okazji jubileuszowych koncertów grupy. W pierwszym okresie działalności wokalistą został Artur Gadowski, którego głos z czasem stał się najbardziej rozpoznawalnym elementem brzmienia IRA.
„Najważniejszym kapitałem IRA okazała się ciągłość repertuaru. Skład i stylistyczne akcenty się zmieniały, ale publiczność nie straciła kontaktu z piosenkami” — komentarz redakcji rapowo.pl.
3. Ogólnopolska publiczność zobaczyła IRA w Opolu już w 1988 roku
Jednym z pierwszych naprawdę ważnych występów był Krajowy Festiwal Polskiej Piosenki w Opolu w 1988 roku. IRA wykonała tam „Zostań tu”, utwór z muzyką Kuby Płucisza i tekstem Artura Gadowskiego. Zespół otrzymał wyróżnienie, a festiwalowy występ pomógł wyjść poza lokalną scenę radomską. Od założenia grupy do obecności na jednej z największych krajowych imprez muzycznych minął zaledwie rok.
4. Debiutancka płyta nie była największym sukcesem grupy
Pierwszy album zatytułowany po prostu „IRA” ukazał się w 1989 roku. Płyta nie wywołała jeszcze zainteresowania porównywalnego z tym, co wydarzyło się przy następnym wydawnictwie. Debiut jest jednak istotny, bo dokumentuje etap przed wykrystalizowaniem brzmienia kojarzonego dziś z klasyczną IRA.
5. „Mój dom” zmienił pozycję zespołu
Album „Mój dom” ukazał się w 1991 roku i otworzył okres największej popularności pierwszego składu. Później przyszły „1993 rok” oraz koncertowy „IRA Live”, a takie utwory jak „Nadzieja”, „Mój dom”, „Wiara” czy „Bierz mnie” zostały w repertuarze na dekady. Część z nich wpisuje się dziś w kanon, który można zestawiać z innymi pozycjami z rankingu najlepszych polskich utworów rockowych.
To właśnie początek lat 90. sprawił, że piosenki IRA przestały być repertuarem jednej rockowej publiczności i weszły do znacznie szerszego obiegu.
6. IRA grała na najważniejszych rockowych imprezach w kraju
Grupa trzykrotnie pojawiała się na festiwalu w Jarocinie. W jej koncertowej historii znalazły się również Przystanek Woodstock oraz katowicki festiwal Odjazdy. Taka lista pokazuje, że sukces radiowy nie zastąpił zespołowi regularnego grania dla rockowej publiczności. Koncerty stały się drugim, obok płyt, filarem rozpoznawalności grupy.
7. W 1994 roku IRA otwierała koncert Aerosmith
W maju 1994 roku zespół wystąpił przed Aerosmith podczas koncertu w Warszawie. Dla polskiej grupy znajdującej się wówczas blisko szczytu pierwszej fali popularności było to spotkanie z wykonawcą należącym do światowej czołówki hard rocka. IRA miała wtedy za sobą „Mój dom”, „1993 rok” i koncertowe „Live”, więc na dużą scenę nie wychodziła jako anonimowy debiutant.
„Support przed zespołem tej skali jest dobrym miernikiem ówczesnej pozycji IRA: grupa miała już własną masową publiczność, a jednocześnie pozostawała częścią sceny hardrockowej” — komentarz redakcyjny.
8. „Znamię” było znacznie cięższe od wcześniejszych płyt
W 1994 roku ukazało się „Znamię”. Album przesunął brzmienie IRA w mocniejszą stronę, z elementami sięgającymi nawet thrash metalu, co stanowiło wyraźne odejście od bardziej melodyjnego charakteru poprzednich wydawnictw. Reakcja części publiczności była chłodniejsza niż przy wcześniejszych albumach. Dziś ten zwrot jest jednym z ciekawszych przykładów tego, jak IRA zespół próbował uniknąć stylistycznego zastoju.
9. Odejście Kuby Płucisza zamknęło pierwszy etap historii
W 1996 roku Kuba Płucisz, założyciel i jedna z najważniejszych postaci pierwszej dekady IRA, opuścił grupę. Kilka miesięcy później zespół zawiesił działalność. Nie był to wyłącznie kolejny ruch personalny, ponieważ Płucisz współtworzył muzyczny kierunek formacji od jej początku.
10. Powrót nastąpił dopiero pod koniec 2001 roku
IRA wróciła na scenę pod koniec 2001 roku, już w zmienionej konfiguracji. Kolejny okres przyniósł nowe albumy, w tym „Tu i teraz”, „Ogień”, „Londyn 08:15”, „9”, „X”, „My” oraz „Jutro”. Powrót nie ograniczył się więc do wykonywania repertuaru z początku lat 90., ale przyniósł pełną drugą część dyskografii.
Fakt, że grupa po kilkuletniej przerwie ponownie zbudowała regularną działalność koncertową i fonograficzną, odróżnia ją od wielu wykonawców kojarzonych wyłącznie z jedną dekadą.
11. IRA supportowała również Def Leppard
W listopadzie 2003 roku IRA wystąpiła przed Def Leppard podczas dwóch koncertów tej brytyjskiej grupy w Polsce. Było to już po reaktywacji, a więc wydarzenie miało dodatkowy ciężar: zespół ponownie trafiał na scenę obok jednego z najbardziej rozpoznawalnych wykonawców światowego hard rocka. Wcześniejszy support Aerosmith przestał być pojedynczym wyjątkiem w koncertowej biografii grupy.
12. Trzy litery nazwy spowodowały problem w Londynie
W 2006 roku planowano występ IRA podczas Polish Festival London. Koncert ostatecznie odwołano z powodu obaw związanych ze skojarzeniem nazwy zespołu ze skrótem używanym przez Irlandzką Armię Republikańską. Paradoks polegał na tym, że nazwa polskiej grupy pochodziła z łaciny i nie miała związku z organizacją polityczną. Historia stała się jednym z najbardziej nietypowych epizodów w biografii zespołu.
13. Opole przyniosło IRA potrójne wyróżnienie w 2010 roku
Podczas 47. Krajowego Festiwalu Polskiej Piosenki IRA zdobyła SuperJedynki w kategoriach „Zespół rock” oraz „Płyta rock” za album „9”. Grupa otrzymała również SuperJedynkę SuperJedynek. Nagrody przypadły na okres długo po największym boomie polskiego rocka lat 90., co pokazywało, że druga część działalności nie była wyłącznie nostalgicznym dodatkiem do dawnych sukcesów.
14. Bon Jovi wybrało IRA na support w Gdańsku
19 czerwca 2013 roku IRA zagrała przed Bon Jovi na stadionie PGE Arena w Gdańsku. Według materiałów organizatora polski zespół został wybrany spośród kilkunastu propozycji. Był to rok premiery dziesiątego studyjnego albumu „X”, więc koncert łączył promocję nowego materiału z obecnością na stadionowej imprezie.
„Czujemy się w pewien sposób wyróżnieni” — mówił Artur Gadowski przed koncertem z Bon Jovi.
15. „Wybacz” przyniosło sukces festiwalowy i platynowy
W 2015 roku „Wybacz” zwyciężyło w głosowaniu Radiowej Jedynki podczas konkursu SuperPremiery w Opolu. Autorzy utworu otrzymali także nagrody ZAiKS-u: Artur Gadowski i Wojciech Byrski za tekst oraz Piotr Konca i Marcin Limek za muzykę. W kolejnych latach singiel zdobywał następne wyróżnienia sprzedażowe, a w materiałach branżowych z 2019 roku figurował już jako podwójnie platynowy. To jeden z najmocniejszych dowodów, że późny repertuar IRA potrafił funkcjonować niezależnie od klasyków z „Mój dom”.
Jak zmieniała się IRA na osi czasu
Historia grupy nie układa się w prostą linię od debiutu do jubileuszu. Są w niej dwa wyraźne etapy działalności, stylistyczne zaostrzenie w połowie lat 90. i powrót, który ostatecznie trwał znacznie dłużej niż pierwsza faza kariery.
| Rok | Wydarzenie | Znaczenie |
|---|---|---|
| 1987 | powstanie IRA w Radomiu | początek zespołu Kuby Płucisza |
| 1988 | występ z „Zostań tu” w Opolu | wejście do ogólnopolskiego obiegu |
| 1989 | album „IRA” | debiut fonograficzny |
| 1991 | „Mój dom” | początek największej popularności pierwszego okresu |
| 1994 | Aerosmith i album „Znamię” | duży koncert oraz wyraźne zaostrzenie brzmienia |
| 1996 | odejście Kuby Płucisza | zawieszenie działalności |
| 2001 | powrót zespołu | start drugiego okresu kariery |
| 2010 | SuperJedynki w Opolu | potwierdzenie pozycji po reaktywacji |
| 2013 | support Bon Jovi | stadionowy występ przed światową gwiazdą |
| 2015 | sukces „Wybacz” | jeden z najważniejszych utworów późnej IRA |
| 2016 | złoty status „Akustycznie” | sukces katalogu w nowej formule |
| 2022 | gwiazda w Opolu | trwałe upamiętnienie zespołu w Alei Gwiazd |
Dlaczego IRA ma kultowy status
Pozycja IRA nie wynika z jednego albumu ani jednego hitu. Grupa znalazła miejsce pomiędzy hard rockiem, cięższym graniem a melodyjną piosenką radiową. W tym sensie jej droga różni się od historii Perfectu, choć oba zespoły wypracowały katalog utworów znanych daleko poza środowiskiem stricte rockowym.
Na trwałość IRA złożyły się trzy rzeczy:
- Repertuar z początku lat 90. przetrwał zmianę pokoleniową i nadal stanowi podstawę koncertów.
- Reaktywacja z początku XXI wieku przyniosła nowe płyty i przeboje zamiast ograniczenia działalności do jubileuszowych tras.
- Zespół zachował gitarową tożsamość, mimo że poszczególne albumy przesuwały się od melodyjnego hard rocka w stronę cięższych lub bardziej radiowych rozwiązań.
Do najważniejszych punktów katalogu należą „Nadzieja”, „Mój dom”, „Wiara”, „Bierz mnie”, „Ona jest ze snu” i „Wybacz”. Nie wszystkie pochodzą z tego samego okresu, co dobrze pokazuje skalę kariery: publiczność otrzymywała rozpoznawalne utwory zarówno przed zawieszeniem działalności, jak i po powrocie.
Co zostało z tych 15 faktów
IRA zaczynała jako radomski zespół założony w 1987 roku, a kilka lat później dzieliła scenę z Aerosmith. Później przyszły cięższe eksperymenty, odejście założyciela, przerwa, powrót, Def Leppard, Bon Jovi, kolejne nagrody i nowe przeboje. W czerwcu 2022 roku grupa otrzymała własną gwiazdę w opolskiej Alei Gwiazd Polskiej Piosenki, domykając symbolicznie drogę rozpoczętą występem na tym samym festiwalu 34 lata wcześniej.